Dender en een wandeling langs het Centrumkanaal (Canal du Centre)

Op de Dender kun je ongeveer 6 km varen tussen de stuw/sluizen van Garaardsbergen en Idegem. Je kunt beginnen bij jeugdherberg 't Schipken, waar ook kanoverhuur is (alleen Canadezen) en een kanosteiger aan het begin van een sloot die naar 2 meren voert in provinciaal domein De Gavers. Voorbij de sluizen van Geraardsbergen kun je 3 km varen tot de volgende stuw/sluizen bij Deux-Acres.

In de herfst van 2004 ben ik met de kajak voor twee dagen naar België getrokken om de bootliften in het Canal du Centre (Centrumkanaal) te bekijken en te zien of hier een kanoroute te maken valt. Dat laatste bleek door de hoge schuine kanten en de vele obstakels niet mogelijk. Het werd dus een wandelexcursie. De kajak had ik niet helemaal voor niets meegenomen, want op de Dender bij Geraardsbergen bleek het heel mooi te zijn voor een tochtje. Je zit hier nog net voor de taalgrens. De rivier is gekanaliseerd, dus er is bijna geen stroming.

Om in Geraardsbergen te komen neem je afslag 17 van de A10 Gent - Brussel. Volg de N42 tot aan het begin van Geraardsbergen. Ga na de spoorwegovergang linksaf richting Moerbeke. Over de brug bij de rotonde weer linksaf. Na 2 km linksaf richting Schendelbeke. Net voor de brug is rechts de jeugdherberg  't Schipken. Het was al oktober, maar ook omdat het maar voor een nachtje was besloot ik geen tent op te zetten maar een kamer te huren op de Wambashoeve net buiten Geraardsbergen. Hier werd ik hartelijk ontvangen door de familie Devos en kreeg ik uitvoerig informatie over de omgeving, het boerenleven en nog veel meer. In de middag ben ik op zoek gegaan naar een geschikt startpunt voor een kajaktocht op de Dender. Er is een klein haventje net achter  jeugdherberg 't Schipken een kilometer of twee ten noorden van Geraardsbergen. Ga door het hek (die blijft open) en rij door tot achter de jeugdherberg. Hier kun je bij het haventje prima te water gaan. Even terug bij de brug kan het ook, maar dit is ook een favoriete plek voor vissers. Ik peddelde in ongeveer drie kwartier naar de sluis in het centrum. Door de mooie begroeiing en de vele bochten was dit een heel mooi tochtje. Bij de sluis kun je door de hoge kades niet uitstappen om over te dragen. Op een bord staat een telefoonnummer dat je kan bellen om geschut te worden. Ik besloot hier om te keren. Het bleef dus bij een korte tocht, maar in oktober gaat de zon vroeg onder en bovendien kreeg ik trek in een avondmaaltijd. 

Vanaf 't Schipken kun je 1,5 km in noordelijke richting varen tot aan de sluis/stuw bij Idegem. Aan de linkerkant kun je wel op de kant komen, maar aan de andere kant van de sluis is het heel moeilijk. Als het water laag staat is er een klein randje. Maar als het nat is, is het heel glad door het slik. Ik heb gehoord dat in september 2005 kanosteigers aangelegd zullen worden.

Voorbij de sluis in Geraardsbergen kun je goed instappen bij een drijvende steiger. Vanaf hier kun je een korte maar wel mooie tocht maken tot aan de stuw/sluis bij Deux-Acres ongeveer 3 km verder. Hier is het zo goed als onmogelijk de kant op te komen vanuit de kajak. 

Centrum van Geraardsbergen

GPS startpunt bij jeugdherberg 't Schipken: Lat 50.794300, Lon 3.902700

Bootliften in het Centrumkanaal

Om een hoogteverschil van 73 meter te overbruggen heeft men gebruik gemaakt van een Britse uitvinding: de botenlift. De eerste botenlift werd gebouwd in Anderton aan de rivier de Weaver. In het Centrumkanaal waren vier liften nodig, en ook nog eens twee paar sluizen. De liften zijn eind 19de eeuw gemaakt en vormen een knap staaltje techniek. Werden de waterbakken in Anderton met kabels opgehesen, hier worden ze opgetild door een 2 meter dikke buis die in een kolom met water in verbinding staat met de tweede lift. Als de ene lift omlaag gaat, drukt de waterkolom de andere omhoog. Er is maar een klein gewichtsverschil nodig om de liften in beweging te zetten. Dit wordt op gang gebracht door een pomp, en het laten wegvloeien van wat water uit de stijgende bak, wanneer de beweging eenmaal is begonnen. Vlakbij lift nummer 3 staat een groot pomphuis. Deze dient om hoger gelegen deel van het kanaal van water te voorzien. Immers, iedere keer als er is geschut verdwijnt er een hoeveelheid water uit het hoger gelegen gedeelte. De oude botenliften kunnen boten tot 350 ton verplaatsen. Het kanaal vormt een belangrijke verbinding tussen het stroomgebied van de Maas en de Schelde. Nog maar enkele jaren geleden is een nieuw kanaal min of meer parallel aan het oude kanaal gereed gekomen met hierin een gigantische botenlift die schepen tot 1350 tot kan verplaatsen.

De botenliften zijn te vinden bij de plaatsjes Strépy en Thieu. De dichtst bijzijnde stad is La Louvière. Om er te komen neemt u afslag 21 van de A7 tussen Brussel en Valenciennes in zuidelijke richting. U gaat onder het aquaduct door en voorbij de brug rechtsaf. Wanneer u weer rechtsaf kunt bij een brug bent u vlakbij bootlift 2 en 3. Na een korte wandeling naar rechts (oost) ziet u na de eerste bocht de botenliften. Met een beetje geluk kunt u ze in werking zien. Vanaf hier is het ongeveer 3 km naar botenlift 1. Het is een mooie wandeling langs het kanaal, en er staan verschillende borden met (ook in het Nederlands) informatie over geschiedenis en techniek. Ik besloot niet naar lift 1 te gaan, maar de andere kant op naar lift 4 te lopen. Hier komen het oude en nieuwe kanaal bij elkaar en is ook de nieuwe botenlift dichtbij. Het bleek zo'n 3 km te zijn naar lift 4 en dan nog een kleine kilometer de andere kant op naar de nieuwe botenlift. 

De nieuwe botenlift is op een kleine kilometer afstand van bootlift 4. De nieuwe lift is open voor het publiek. Je kunt met een lift helemaal naar boven waar een mooi uitzicht is over het kanaal en de machinekamer. Ook kun je hier een expositie bezoeken: "In het land van de genieën". Je gaat door een aantal kamers met diaprojecties en een niet te verstane Vlaamse uitleg (vooral als de motoren van de lift in werking treden). Het gaat ook verder nergens over, tenminste, mij is het ontgaan. Nogal teleurstellend dus. Aan het eind kun je nadere informatie over de lift en het kanaal krijgen onder andere aan de hand van modellen. Op een andere verdieping zijn een paar fossielen te zien die bij de graafwerkzaamheden gevonden zijn.

Bovenstaande foto toont de nieuwe botenlift gezien vanaf het oude kanaal.

Een andere interessante plaats om te bezoeken is de bootlift op het Hellend vlak van Ronquieres. Ik had deze keer geen tijd om hier ook nog heen te gaan. Hier wordt een bak water met een boot erin over een afstand van 1500 meter over rails tegen een helling opgetrokken en zo wordt een hoogteverschil van ruim 70 meter overbrugd. Deze lift is in het Kanaal Charleroi-Brussel en is te vinden langs de N534. Om hier te komen verlaat u bij afslag 20 de A7 in noordelijke richting. Er is een grote uitkijktoren, dus ik denk dat het niet moeilijk te vinden is. 

Het Hellend Vlak van Ronquieres.

Links:

GPS: